BloggfŠrslur mßna­arins, j˙lÝ 2003

Hafa skal ■a­ sem sannara reynist um ESB

═ aukinni umrŠ­u um hugsanlega a­ild ═slands a­ Evrˇpusambandinu (ESB) heyrast of margar rangfŠrslur um ESB sem er ßgŠtt a­ rifja upp.
Oft er sagt a­ ESB sÚ loka­ur kl˙bbur rÝkra ■jˇ­a sem sÚu varin me­ hßum tollam˙r og ■eim sÚ sama um hin fßtŠkari l÷nd. Ůetta er alrangt enda er ESB og a­ildarrÝki ■ess langstŠrsti veitandi ■rˇunara­sto­ar Ý heiminum. ESB og a­ildarrrÝki ■ess veita 55% af allri opinberri ■rˇunara­sto­ Ý heiminum og meira en 75% af allri fjßrhagsa­sto­. ESB hefur einnig sam■ykkt a­ leyfa tollalausan innflutning ß marka­i sÝna af ÷llum v÷rum nema vopnum frß 48 fßtŠkustu l÷ndum heims.
ESB og Sřsluma­urinn Ý Hafnarfir­i
Ůa­ er algengt er a­ andstŠ­ingar a­ildar vÝsa til ■ess a­ ESB sÚ risavaxi­ skriffinnskubßkn me­ ˇteljandi starfsm÷nnum. Hi­ rÚtta er a­ ESB hefur fŠrri starfsmenn en breska umhverfismßlarß­uneyti­. Nßnast ■ri­ji hver starfsma­ur ESB vinnur vi­ ■ř­ingar vegna ■eirrar meginreglu ESB a­ ■egnar a­ildarrÝkja ESB geti nßlgast ßkvar­anir ESB ß sÝnu eigin tungumßli. Ef ESB vŠri stofnun ß ═slandi hef­i ■a­ um 19 starfsmenn e­a svipa­ marga og Pˇst og fjarskiptastofnun og litlu fleiri starfsmenn en Sřsluma­urinn Ý Hafnarfir­i.
Um hina meintu sta­alßrßtta ESB er hi­ rÚtta a­ ESB hefur ekki sett neina sta­la sjßlft heldur hefur ESB sami­ vi­ frjßls sta­lasamt÷k sem eru myndu­ af vi­komandi hagsmunahˇpum. FyrirtŠkin sjßlf vilja ■essa sta­la en ■eir eru einungis vi­mi­anir til a­ au­velda vi­skipti milli landa og nß fram hagkvŠmni Ý framlei­slu. Me­ samrŠmingu sta­la er hŠgt a­ lŠkka vi­skiptakostna­ til muna. ═ sta­ 15 mismunandi reglna um alla m÷gulega hluti hefur ESB stu­la­ a­ ■vÝ a­ ein regla gildi ß marka­inum, vi­skiptalÝfinu og neytendum til mikils hagrŠ­ingar. Ein mynt og samrŠmdar reglur eru til mikilla bˇta Ý vi­skiptum.
Landsbygg­in hagnast af ESB
I­ulega er ■vÝ haldi­ fram a­ vi­ inng÷ngu ═slands Ý ESB myndi allt fyllast hÚr af spŠnskum togurum og ÷­rum ESB fiskiskipum sem myndu ■urrausa mi­in okkar. Ůetta er alrangt. Sjßvar˙tvegsstefna ESB er bygg­ ß vei­ireynslu sÝ­ustu ßra. Ekkert rÝkja ESB hefur veitt svo neinu muni Ý Ýslenskri landhelgi undanfarna tvo ßratugi og ■vÝ hafa ÷nnur rÝki enga vei­ireynslu Ý Ýslenskri l÷gs÷gu. Ekkert erlent fiskiskip kŠmi til vei­a vi­ ═sland ■ˇtt vi­ yr­um a­ilar a­ ESB. Vi­ inng÷ngu ═slands inn Ý ESB munu ═slendingar ßfram sitja einir a­ ÷llum vei­um Ý Ýslenskri l÷gs÷gu. SÚrhvert a­ildarrÝki rŠ­ur sÝ­an hvernig ■a­ rß­stafar sÝnum vei­iheimildum og rÝkin sjßlf annast eftirlit.
En munu ekki erlend fyrirtŠki kaupa upp Ýslensk sjßvar˙tvegsfyrirtŠki og flytja ver­mŠtin beint ˙t ˙r landi? Nei, slÝkt getur ekki gerst ■ar sem vi­ inng÷ngu ═slands Ý ESB ver­a allar ˙tger­ir hÚrlendis a­ hafa svok÷llu­ raunveruleg efnahagsleg tengsl vi­ ═sland. Ůa­ er eitt af meginmarkmi­um sjßvar˙tvegsstefnu ESB a­ afrakstur vei­anna komi ■vÝ fˇlki til gˇ­a sem rei­ir sig ß ■Šr. Daglegur rekstur fiskiskipa ver­ur a­ vera ß ═slandi og hagna­ur vei­anna ver­ur a­ fara Ý gegnum Ýslenskt efnahagslÝf.
Eins og sjßvar˙tvegsstefna rÝkisstjˇrnarinnar er n˙na er ekkert sem hindrar a­ ver­mŠti af ═slandsmi­um fari beint ˙r landi. A­ild ═slands a­ ESB kŠmi ■vÝ landsbygg­inni mj÷g til gˇ­a.
Er Danm÷rk ˇfullvalda rÝki?
Hva­ er me­ Ýslenskan landb˙na­? Mun hann ekki lÝ­a undir lok vi­ a­ild a­ ESB? HÚr er enn einn misskilningurinn ß fer­inni. SamkvŠmt skřrslu utanrÝkisrß­herra frß ßrinu 2000 er gert rß­ fyrir a­ vi­ inng÷ngu ═slands Ý ESB myndi Ýslenskum bŠndum sem stunda sau­fjßrb˙skap, mjˇlkurframlei­slu og nautgriparŠkt geta vegna­ svipa­ og n˙ er. Tekjur Ýslenskra sau­fjßrbŠnda yr­u ■ˇ lÝklega hŠrri. SvÝna-, kj˙klinga- og eggjaframlei­sla yr­i erfi­ari fyrir Ýslenska framlei­endur nema veittur yr­i innlendur stu­ningur svipa­ur ■eim sem SvÝar og Finnar ger­u gagnvart sinni framlei­slu ■egar ■eir gengu Ý ESB.
FjarlŠg­arvernd og krafan um ferskleika og gŠ­i myndar eftirspurn sem gerir ■a­ kleift a­ ver­ ß Ýslenskum landb˙na­arv÷rum gŠti veri­ hŠrra en er Ý ÷­rum Evrˇpul÷ndunum. ١ er ■a­ alveg ljˇst a­ matvŠlaver­ myndi stˇrlŠkka vi­ inng÷ngu Ý ESB en slÝkt ger­ist einmitt ■egar SvÝar og Finnar gengu Ý sambandi­ 1995.
Landb˙na­arstefna ESB er ekki neitt til a­ hrˇpa h˙rra fyrir en landb˙na­arstefna ═slands rÝkisstjˇrnar DavÝ­s Oddssonar er enn vitlausari og dřrari. Vi­ a­ild a­ ESB fß Ýslenskir bŠndur kŠrkomi­ tŠkifŠri til a­ nřta sÝna hlutfallslegu yfirbur­i og nß fram nau­synlegri hagrŠ­ingu. Ůeim veitir ekki a­ ■vÝ en n˙verandi rÝksstjˇrnarstefna hefur skila­ bŠndum Ý ■ß st÷­u a­ vera lŠgst launa­a stÚtt landsins.
A­ lokum er fullyr­ingin um a­ ═sland myndi missa fullveldi sitt vi­ a­ild a­ ESB. ESB er samband fullvalda og sjßlfstŠ­ra ■jˇ­a. Dettur einhverjum Ý hug a­ Danm÷rk e­a Bretland sÚu eitthva­ minna sjßlfstŠ­ en ═sland? N˙ ■egar ■arf ═sland a­ taka yfir um 80% af ÷llum l÷gum og reglum ESB vegna EES-samningsins ßn ■ess a­ hafa nokkur ßhrif ß ßkvar­anat÷kuna. A­ild ═slands a­ ESB er ■vÝ hluti af sjßlfstŠ­isbarßttu en ekki fullveldisafsal. Reynslan og rannsˇknir sřna a­ smßrÝkjum hefur vegna­ mj÷g vel innan Evrˇpusambandsins.
Andsta­an gegn a­ild ═slands a­ ESB byggir oft ß van■ekkingu eins og hÚr hefur veri­ sřnt fram ß. Andsta­an byggist einnig oft ß hrŠ­slu vi­ breytingar og frjßls vi­skipti. Ůa­ er hvorki tilviljun nÚ heimska a­ nŠr allar ■jˇ­ir Ý Evrˇpu hafa kosi­ a­ gerast a­ilar a­ ESB.

Breytum og vir­um stjˇrnarskrßna

═slendingar ■urfa Ý nßinni framtÝ­ a­ huga a­ breytingum ß stjˇrnarskrßnni. Ůa­ er hins vegar ekki einfalt a­ breyta stjˇrnarskrßnni ■ar sem slÝkar breytingar ■urfa sam■ykki tveggja ■jˇ­■inga. Um lei­ og breyting ß stjˇrnarskrß er sam■ykkt ■arf a­ rj˙fa ■ing og kjˇsa a­ nřju. Oft eru ■ˇ stjˇrnarskrßrbreytingar ger­ar Ý lok kj÷rtÝmabils ■annig a­ ekki ■urfi a­ rj˙fa ■ing. SÝ­an ■arf hi­ nřja ■ing a­ sam■ykkja breytingarnar ˇbreyttar.
N˙ ■egar ■arf a­ breyta stjˇrnarskrßnni
Ef a­ a­ild ═slands a­ Evrˇpusambandinu ver­ur ■arf a­ breyta stjˇrnarskrßnni Ý ■ß ßtt a­ stjˇrnv÷ld geti framselt hluta af fullveldi sÝnu til yfir■jˇ­legra stofnana. Stjˇrnarskrßr hinna Nor­urlandanna hafa a­ geyma slÝka heimild.
Hugsanleg a­ild ═slands a­ Evrˇpusambandinu er ekki ■a­ eina sem kallar ß stjˇrnarskrßrbreytingu. Hi­ sÝkvika e­li EES-samningsins kallar beinlÝnis ß hana n˙ ■egar ■ar sem samningurinn vir­ist n˙ lei­a af sÚr afsal af hluta af okkar fullveldi.
Vegna EES-samningsins ■urfa ═slendingar a­ taka yfir um 80% af allri l÷ggj÷f Evrˇpusambandsins ßn ■ess a­ hafa nokku­ um ■a­ a­ segja. Ůa­ er l÷ggj÷f ESB a­ ■akka a­ Ýslenskt samfÚlag hefur teki­ ■eim miklu stakkaskiptum undanfarinn ßratug. Nßnast allar breytingar ß vi­skipta-, samkeppnis-, umhverfis-, neytenda- og vinnurÚttarl÷ggj÷finni eru vegna skuldbindinga EES-samningsins.
HŠstirÚttur ═slands hefur einnig sta­fest ■etta framsal ß fullveldi Ý svok÷llu­um Erlu MarÝu dˇmi sem fÚll 16. desember 1999 ■ar sem fallist var ß ■ß r÷ksemd a­ EFTA-rÝki geti or­i­ ska­abˇtaskylt ef l÷g Evrˇpusambandsins eru ekki l÷gleidd ß rÚttan hßtt Ý innlendan rÚtt vi­komandi rÝkis.
BurtsÚ­ frß afst÷­unni til ESB-a­ildar vŠri ■a­ ßbyrg­arleysi af hßlfu stjˇrnvalda a­ gera ekki nau­synlegar stjˇrnarskrßrbreytingar ß kj÷rtÝmabilinu.
═slensk stjˇrnv÷ld Šttu a­ nřta tŠkifŠri­ og l÷glei­a a­rar tÝmabŠrar breytingar ß stjˇrnarskrßnni Ý lok kj÷rtÝmabilsins.
JafnrŠ­i ■egnanna ekki Ý reynd
Ůa­ eru einnig nokkur stjˇrnarskrßrßkvŠ­i sem Ýslensk stjˇrnv÷ld vir­ast hvorki vir­a a­ fullu nÚ starfa Ý anda ■eirra. JafnrŠ­isregla stjˇrnarskrßinnar er ein af undirst÷­ureglum Ýslensks samfÚlags og h˙n hefur sÝfellt fengi­ meira vŠgi hjß dˇmstˇlum landsins. ═ sta­ ■ess a­ vera nŠr eing÷ngu formregla er jafnrŠ­isreglan or­in a­ efnisreglu sem veitir borgurunum ß■reifanlegan rÚtt. ١ eru til dŠmi ■ess a­ fˇlk njˇti ekki fulls jafnrŠ­is.
═ upptalningu jafnrŠ­isreglunnar er ekki nefnt bann vi­ mismunun vegna kynhneig­ar heldur einungis vegna st÷­u a­ ÷­ru leyti. Ůessu ■arf a­ breyta enda grundvallaratri­i. Samkynhneig­ir einstaklingar hafa ekki sama rÚtt og gagnkynheig­ir til frumŠttlei­inga og tŠknifrjˇvgana og ver­ur ■a­ a­ teljast brot ß jafnrŠ­isreglu stjˇrnarskrßrinnar.
Stjˇrnarskrßin sjßlf mismunar tr˙fÚl÷gum Ý landinu. Ůa­ er ˇe­lilegt a­ eitt tr˙fÚlag hafi forrÚttindi og vernd umfram ÷nnur samkvŠmt ■eirri s÷mu stjˇrnarskrß sem kve­ur ß um a­ allir skuli a­ vera jafnir fyrir l÷gum ˇhß­ ■vÝ hva­a tr˙ ■eir a­hyllast.
AtkvŠ­i kjˇsenda hafa mismiki­ vŠgi Ý al■ingskosningum eftir b˙setu. Ůa­ hlřtur a­ vera grundvallarrÚttur hvers borgara Ý kosningum a­ atkvŠ­i hans vegi jafn■ungt og annarra samborgara hans.
Enginn rß­herra axlar pˇlitÝska ßbyrg­
═ 2. gr. stjˇrnarskrßrinnar kemur vel fram skřr ■rÝskipting rÝkisvaldsins sem Ý raun virkar ■ˇ ekki alltaf. Al■ingi ß a­ vera handhafi l÷ggjafarvalds og eftirlitsa­ili me­ framkvŠmdarvaldinu. Ůa­ vŠri ■vÝ skynsamleg breyting a­ rß­herrar seg­u af sÚr tÝmabundi­ ■ingmennsku ß me­an ■eir gegna rß­herraembŠttum.
═ 14. gr. gerir stjˇrnarskrßin rß­ fyrir svokalla­ri rß­herraßbyrg­. ═ reynd er slÝk ßbyrg­ ■ˇ ekki til sta­ar. Stjˇrnarskrßin segir a­ landsdˇmur skuli dŠma Ý slÝkum mßlum en landsdˇmur hefur aldrei veri­ kalla­ur saman ß ═slandi.
Ůa­ er misskilningur a­ halda a­ rß­herraßbyrg­ eigi a­eins a­ koma til framkvŠmda ■egar rß­herrar eru sekir um ßsetningsbrot Ý starfi sÝnu. Refsißbyrg­ kemur til Ý slÝkum tilfellum en rß­herraßbyrg­ snřst um a­ axla pˇlitÝska ßbyrg­ ß ■eim mßlaflokki sem heyrir undir vi­komandi rß­herra og ■ß skiptir ßsetningur ekki mßli. Rß­herrar axla aldrei pˇlitÝska ßbyrg­ hÚrlendis en erlendis er algengt a­ rß­herra segi samstundis af sÚr ef misfellur koma Ý ljˇs innan hans valdsvi­s.
39. gr. stjˇrnarskrßinnar fŠrir Al■ingi rÝkt eftirlitshlutverk me­ svok÷llu­um ■ingmannanefndum. Ůrßtt fyrir a­ m÷rg tilefni, s.s. Ý LandssÝmamßlinu, hafi veri­ til a­ skipa slÝkar nefndir hafa till÷gur ■ess efnis ekki veri­ sam■ykktar Ý meira 48 ßr.
═ 76. gr. segir m.a. a­ ÷llum, sem ■ess ■urfa, skuli vera trygg­ur Ý l÷gum rÚttur til a­sto­ar vegna sj˙kleika, ÷rorku, elli, atvinnuleysis, ÷rbirg­ar og sambŠrilegra atvika. Ůessi stjˇrnarskrßrbundni rÚttur einstaklinga er Ý m÷rgum tilfellum ekki virtur. Velfer­arkerfi­ ß ekki a­ vera hß­ ge­■ˇttaßkv÷r­unum stjˇrnmßlamanna ■vÝ stjˇrnv÷ld hafa stjˇrnarskrßrbundnar athafnaskyldur gagnvart ■eim sem minna mega sÝn, eins og sta­fest var Ý Íryrkjadˇmi HŠstarÚttar.
Ůa­ ■arf a­ ver­a lifandi umrŠ­a me­al almennings og stjˇrnmßlamanna um Š­stu l÷g okkar. L÷gin og ekki hva­ sÝst stjˇrnarskrßin mynda ramma um samfÚlagi­ sem vi­ lifum Ý og viljum lifa Ý. Stjˇrnarskrßin kemur ■vÝ ÷llum vi­.

Höfundur

Ágúst Ólafur Ágústsson
Ágúst Ólafur Ágústsson

Heimsˇknir

Flettingar

  • ═ dag (18.12.): 0
  • Sl. sˇlarhring: 0
  • Sl. viku: 8
  • Frß upphafi: 142725

Anna­

  • Innlit Ý dag: 0
  • Innlit sl. viku: 7
  • Gestir Ý dag: 0
  • IP-t÷lur Ý dag: 0

UppfŠrt ß 3 mÝn. fresti.
Skřringar

Des. 2017
S M Ů M F F L
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31            
Leita Ý frÚttum mbl.is

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband