Bloggfęrslur mįnašarins, janśar 2006

Skattbyršin eykst į valdatķma rķkisstjórnarinnar

Žaš er alveg meš ólķkindum hvaš rķkisstjórnarflokkarnir eru išnir viš aš berja höfšinu viš steininn žegar kemur aš skattamįlum.
Žaš er alveg óumdeilt aš skattbyrši einstaklinga hefur žyngst į valdatķma Sjįlfstęšisflokks og Framsóknarflokks. Žetta višurkenna stjórnarlišar venjulega ķ fjóršu aukasetningu en bęta žvķ viš aš žaš sé einfaldlega ešlilegt og óhjįkvęmilegt. Žaš er hins vegar rangt. Žaš er vel hęgt aš létta skattbyrši af viškomandi einstaklingum žótt tekjur hans hękki. T.d. mętti gera žaš meš žvķ aš hękka skattleysismörkin. Skattleysismörkin hafa nefnilega setiš eftir ķ tķš žessarar rķkisstjórnar.
Launahękkun žarf ekki aš žżša aukna skattbyrši
Žegar stjórnarflokkarnir halda žvķ fram aš aukin skattbyrši sé vegna kaupmįttaraukningar og launahękkana žį mį vķsa til žess aš aukning kaupmįttar į įrum įšur žżddi ekki sjįlfkrafa žyngingu į skattbyrši. Žannig nutu landsmenn mikilla kaupmįttaraukningar bęši upp śr 1970 og aftur 1986 og 1987 įn žess aš skattbyršin ryki upp. Žaš er fyrst eftir aš tenging persónuafslįttar og vķsitölu var rofin 1995 sem skattbyrši tók aš rjśka upp samfara launahękkunum.

Samkvęmt tölum OECD hefur skattbyrši einstaklinga hvergi aukist jafnmikiš og į Ķslandi frį įrinu 1990 aš Grikklandi undanskildu. Og skattbyršin hefur aukist mest hjį tekjulęgstu hópunum og millitekjufólkinu.
Tölur rįšherrans stašfesta aukna skattbyrši
Jafnvel ķ svari sjįlfs fjįrmįlarįšherra viš fyrirspurn žingmanna Samfylkingarinnar kemur fram svart į hvķtu aš skattbyrši allra tekjuhópa hefur žyngst frį įrinu 2002 aš einum hópi undanskildum. Žaš eru žeir 10% einstaklinga sem hafa hęstu tekjurnar. Skattbyrši žess eina hóps hefur minnkaš.

Um 95% hjóna og sambśšarfólks og 75% einstaklinga greiša nś hęrra hlutfall tekna sinna ķ tekjuskatt en įriš 1995 žegar nśverandi rķkisstjórn tók viš. Žetta var stašfest ķ skriflegu svari žįverandi fjįrmįlarįšherra, Geirs H. Haarde, viš fyrirspurn žingmanns Samfylkingarinnar og tekur til įranna 1995-2002. Žįverandi fjįrmįlarįšherra virtist vera ósįttur viš sitt eigiš svar og jafnvel ósammįla sķnum eigin tölum. Spurningar žingmannsins sagši hann aš hefšu veriš “lymskufullar” žegar blašamašur spurši hann efnislega hvort hann tryši žeim ekki.
Tvöföldun į skattgreišslum til rķkisins
Ķ annarri fyrirspurn kemur sķšan fram ķ svari fjįrmįlarįšherra aš skattgreišslur einstaklinga til rķkisins (tekjuskattur, hįtekjuskattur og eignarskattur) voru į föstu veršlagi įrsins 2003 um 37 milljaršar kr. įriš 1995 en voru oršnar 66 milljarša kr. įriš 2003. Žęr höfšu nęstum tvöfaldast į valdatķmabili žessarar rķkisstjórnar.

Žetta eru allt saman hins vegar allt tölur frį fjįrmįlarįšherranum sjįlfum og žvķ engin įstęša til aš tortryggja žęr.
Ķ žessari umręšu er skattbyrši lykilhugtakiš en žaš er sį hluti tekna sem er greiddur ķ skatt. Skattbyrši einstaklinga hefur aukist hvernig sem litiš er į žaš žrįtt fyrir lękkun į prósentuhlutfalli tekjuskattsins.

Af hverju er matvęlaverš svo hįtt?

Undanfarin misseri hefur Samfylkingin veriš ķ fararbroddi ķ umręšu um lękkun matvęlaveršs į Ķslandi. Samfylkingin hefur lagt įherslu į aš stušla aš žvķ aš matvęlaverš lękki hérlendis og ķtrekaš lagt fram žingmįl į Alžingi sem lśta aš lękkun matvęlaveršs.

Stjórnarflokkarnir hafa hins vegar fellt žęr tillögur. Nżjustu višbrögš rķkisstjórnarinnar viš hįu matvęlaverši eru svo žau aš skipa nefnd til žess aš kanna matvęlaveršiš!
Mesta hękkunin į Ķslandi frį 1995
Fjölmargar skżrslur og śttektir į orsökum hįs matvęlaveršs į Ķslandi liggja hins vegar fyrir. Samkvęmt svari forsętisrįšherra viš fyrirspurn žingmanna Samfylkingarinnar frį įrinu 2001 hękkaši matvęlaverš į Ķslandi mest af öllum Noršurlöndunum frį įrinu 1995 žegar žessi rķkisstjórn tók viš völdum.

Žaš var svo aš frumkvęši žingmanna Samfylkingarinnar aš Hagstofa Ķslands gerši skżrslu um samanburš į matvęlaverši milli Ķslands og rķkja Evrópu įriš 2002. Ķ skżrslunni kemur fram aš matvęlaverš į Ķslandi er aš mešaltali um 50% hęrra en ķ ESB rķkjunum og talsvert hęrra en ķ hinum Noršurlöndunum. Öllum mį vera ljóst aš almenning munar um žessar upphęšir.
Ķ skżrslunni er einnig greint frį žvķ aš aš rķkidęmi žjóša śtskżrir ekki aš öllu leyti žennan mikla veršmun, enda eru margar af žessum samanburšaržjóšum rķkari žjóšir en Ķsland.
Orsakir hįs matvęlaveršs ljósar
Ķ svörum žriggja rįšherra viš fyrirspurnum žingmanna Samfylkingarinnar sķšastlišinn vetur kom fram aš ekki hefur veriš brugšist viš žeim įbendingum sem er aš finna ķ skżrslunni um leišir til lękkunar į matvęlaverši. Ķ skżrslu frį Samkeppniseftirlitinu frį 2005 kemur fram aš matvęlaverš er 42% hęrra hér į landi en annars stašar ķ Evrópu. Žar kemur fram aš orsakir hins geysihįa matvęlaveršs hér į landi sé ekki hęgt aš rekja til hęrri flutningskostnašar nema aš litlu leyti.

Einnig mį benda į gagnlega skżrslu frį Rannsóknarsetri verslunarinnar og į skżrslu Rannsóknarmišstöšvar um samfélags- og efnahagsmįl um orsakir į hįu matvęlaverši įsamt fjölmörgum könnunum Neytendasamtakanna. Žaš er žvķ ljóst aš veršmunurinn og įstęšur hans hafa veriš rękilega kannašar af żmsum fagašilum.
Enn ein nefndin
Žaš blasir žvķ viš aš žaš er algjörlega óžarft hjį rķkisstjórninni aš skipa nefnd til žess aš kanna matvęlaverš hérlendis. Ķtarlegar skżrslur og gögn um hiš hįa matvęlaverš liggja nś žegar fyrir. Enn ein nefndin er ekki lausnin. Žaš vantar einfaldlega ašgeršir.
Leiširnar sem unnt er aš fara til žess aš stušla aš lęgra matvęlaverši liggja sömuleišis nś žegar fyrir og viršast öllum ljósar nema rķkisstjórnarflokkunum, sem nś vilja setja vandamįliš ķ nefnd.

Ef rķkisstjórnin hefur įhuga į žvķ aš stušla aš lęgra matvęlaverši ętti hśn aš endurskoša vörugjöld og tolla, lękka viršisaukaskatt af matvęlum, auka samkeppniseftirlit og draga śr innflutningshömlum. Rķkisstjórnin hefur hins vegar vališ ašra leiš. Hśn skipaši nefnd.

Višskiptalķfiš hagnast į ašild aš ESB

Žaš hefur ekki fariš mikiš fyrir umręšunni um hugsanlega ašild Ķslands aš Evrópusambandinu aš undanförnu. Žó er žessi spurning ein mikilvęgasta spurning samtķmans. Ég er sannfęršur um aš meš ašild Ķslands aš Evrópusambandinu munu lķfskjör į Ķslandi batna til muna.

Ķ žessu greinakorni ętla ég eingöngu aš fjalla um įhrif ašildar į ķslenskt višskiptalķf en įhrifin į fullveldiš, fiskinn, landbśnašinn og landsbyggšina mį finna ķ öšrum greinum mķnum (sjį s.s. /default.asp?news_id=2691,
/default.asp?news_id=4034,
/default.asp?news_id=4042 og
/default.asp?news_id=2243).
ESB er stęrsta višskiptablokk ķ heimi
ESB er stęrsta višskiptablokk ķ heimi, meš um 15% alls innflutnings ķ heiminum og um 16% śtflutnings og er žaš hęrra hlutfall en Bandarķkin hafa. ESB er meš um 20% af vöruvišskiptum heimsins en Bandarķkin eru meš 16% og Japan er meš 9%.
ESB er meš um 25% af śtflutningi žjónustu en til samanburšar mį nefna aš Bandarķkin eru meš 19% og Japan er meš 9%. Ķ ESB eru 25 rķki og um 500 milljónir ķbśa. Slķkt veitir evrópskum fyrirtękjum innan ESB yfirburšasamningsstöšu gagnvart öšrum rķkjum. Um 60% af śtflutningi og 58% innflutnings Ķslands kemur frį og fer til markaša innan Evrópusambandsins. 66% af śtflutningi Ķslendinga fer til rķkja EES og 70% innflutnings er frį EES rķkjum.

Meš žįtttöku ķ ESB yršu Evrópusambandslöndin aš heimamarkaši ķslenskra fyrirtękja. Višskipti milli Ķslands og ESB yršu jafneinföld og višskipti milli Akureyrar og Vestmannaeyja. Ķsland yrši hluti af sterkustu višskiptablokk heims og myndi taka žįtt ķ aš móta višskiptastefnu hennar.
Matvęlaverš myndi lękka viš ašild
ESB er tollabandalag. Ķ žvķ felst aš engir tollar eru ķ višskiptum milli rķkjanna, vöruflęši milli žeirra er frjįlst og tollgęsla į sér ekki staš į innri landamęrum žó svo aš eftirlit vegna t.d. fķkniefnaleitar haldi įfram. Allir tollar milli Ķslands og annarra ESB rķkja myndu falla nišur. Žetta hefši ķ för meš sér gķfurlegt hagręši fyrir ķslenska inn- og śtflytjendur og sparnaš fyrir tollayfirvöld. Jafnframt myndu višskipti milli ESB rķkja og Ķslands stóraukast.

Verš til neytenda myndi stórlega lękka og yrši almenningur fljótt vart viš lęgra verš į matarkörfunni žar sem verš į naušsynjavörum er um 40-70% lęgra ķ nįgrannarķkjum okkar ķ ESB. Žegar Svķar og Finnar uršu ašilar aš ESB įriš 1995 lękkaši matvęlaverš ķ löndunum tveimur til muna.
Erlendar fjįrfestingar ykjust
Fjįrfesting śtlendinga ķ ķslenska hagkerfinu er ein sś minnsta ķ allri Evrópu enda eru śtlendingar tregir aš fjįrfesta hér į landi vegna žess aš viš erum ekki ķ ESB. Öll višskipti myndu einfaldlega blómstra viš ašild Ķslands aš ESB enda er megintilgangur ESB aš auka višskipti og aušvelda žau milli rķkja. Meš inngöngu ķ ESB yršu erlend fyrirtęki fśsari til aš fjįrfesta hér į landi enda vęru žau aš starfa į markaši sem žau žekktu śt og inn og meš gjaldmišli sem žau treystu.
Fjölmargir višskiptasamningar
Rķki ESB standa saman aš višskiptasamningum og samningar sem geršir eru nį til allra rķkjanna. Samningsstaša Ķslendinga myndi styrkjast žvķ viš hefšum žį stęrsta višskiptaveldi heims sem bakhjarl. ESB žįtttaka felur ķ sér greišari ašgang aš fjölda erlendra markaša enda hefur ESB mun fleiri og umfangsmeiri višskiptasamninga viš žrišja rķki en Ķsland getur stįtaš af. ESB hefur samiš viš um 30 rķki ķ Evrópu, Afrķku, Asķu og S-Amerķku.

Viš inngöngu ķ Evrópusambandinu myndu Ķslendingar ganga inn ķ žį višskipta- og fiskveišisamninga sem ESB hefur gert viš önnur rķki, nema viš geršum sérstaka kröfu um undanžįgu frį žeim til lengri eša skemmri tķma. Slķkt vęri žó mjög ótrślegt žar sem samningarnir mišast aš auknu frelsi ķ višskiptum og tryggja allir žeir fiskveišisamningar sem ESB hefur gert viš 27 rķki, žjóšum ESB aukna fiskveišimöguleika.
Efling lķtilla og mešalstórra fyrirtękja
Innan ESB hefur veriš lögš sérstök įhersla į aš efla lķtil og mešalstór fyrirtęki sem geta fengiš fjįrmagn śr uppbyggingarsjóšum til nżsköpunar. Flest ķslensk fyrirtęki nytu žvķ góšs af inngöngu Ķslands ķ ESB. Utanrķkisvišskiptastefna ESB byggist ķ raun į žvķ aš afla fyrirtękjum og einstaklingum innan ESB sem greišastan ašgang aš mörkušum vķša um heim.

Oft heyrast hręšilegar sögur um stašlaįrįttu ESB en ķ raun semur ESB enga stašla sjįlft heldur hefur ESB samiš viš frjįls stašlasamtök sem eru standa saman af viškomandi hagsmunahópum. Fyrirtękin sjįlf leita eftir žessum stöšlum. Markmišiš meš stöšlum er aš aušvelda višskipti milli landa į innri markašinum og nį fram hagkvęmni ķ framleišslu. Stašlarnir koma einnig ķ veg fyrir höft į višskiptunum.
Evran eykur hagvöxt og višskipti
Ķ upphafi įrs 2002 komu į sjónarsvišiš peningasešlar og mynt ķ evrum og gömlu gjaldmišlar flestra rķkja ESB hurfu algerlega um mitt įriš. Ašeins rķki ESB geta tekiš žįtt ķ hinu eiginlega myntsamstarfi. Meš upptöku evrunnar uršu öll višskipti innan svęšisins einfaldari og aušveldari. Žįtttaka Ķslands ķ efnahags- og myntbandalagi ESB myndi stušla aš auknum stöšugleika og lęgri vöxtum.

Evran mun leiša til lęgri višskiptakostnašar og hagvaxtarįhrif evrunnar innan svęšisins munu örva višskipti. Žįtttakan ķ myntsamstarfinu leišir til minni veršbólgu en ella vęri. Sameiginlegur gjaldmišill leišir aš auki til aukinna fjįrfestinga og hefur örvandi įhrif į vinnumarkašinn žvķ meš stöšugu veršlagi skapast ašstęšur fyrir aukna atvinnu og betri lķfskjör og vextir haldast ķ skefjum. Neytendur njóta góšs af aušveldari veršsamanburši milli landa sem sķšan skapar ašhald gagnvart fyrirtękjum.

Sameiginleg mynt dregur śr gengisįhęttu og minnkar kostnašinn viš aš skipta śr einum gjaldmišli ķ annan og gerir feršalög aušveldari en įšur var. Meš evrunni sparast kostnašur vegna gjaldmišlaskipta sem er įętlašur allt aš 0,5% af landsframleišslu rķkjanna.
Krónan er handónżtur gjaldmišill
Ķslensk fyrirtęki žurfa nś aš bśa viš sveiflur ķ tekjum og afkomu vegna gengissveiflna ķslensku krónunnar og kostar žaš milljarša į hverju įri. Nś žurfa ķslensk fyrirtęki aš žurfa aš žola allt aš 40% sveiflu ķ ķslensku krónunni og žaš gengur aušvitaš ekki til lengri tķma. Einnig kostar marga milljarša aš halda śti eigin gjaldmišli sem margir telja vera handónżta mynt sem hvergi er gildur gjaldmišill nema į Ķslandi.

Sameiginleg mynt eykur framleišni og hagsęld vegna minni višskiptakostnašar, stöšugra veršlags, hreyfanlegra vinnuafls, aušveldari veršsamanburšar, öflugri fjįrmįlamarkašar, minni gengisįhęttu, lęgri vaxta og sparnašar vegna gjaldmišlaskipta. Einnig mun fjįrmagnsmarkašurinn ķ heild eflast og stękka viš myntsamrumann.

Hagžróun žeirra rķkja ESB sem bjuggu viš ólķka hagsveiflu en žį sem mįtti finna hjį meginžorra ESB rķkjanna, t.d. Finnland og Ķrland, hefur ekki fariš śr böndunum viš žįtttöku žeirra ķ myntbandalaginu.
Grķšarlegur įvinningur fyrir ķslensk fyrirtęki og heimili
Fjįrhagslegur įvinningur af inngöngu okkar ķ ESB er gķfurlegur og mį telja aš hann yrši tugmilljarša króna. Žar sem ķslenska hagkerfiš er ekki nema um 1/2000 af hagkerfi ESB veršur įvinningur ESB rķkja af frķverslun viš Ķsland vart męlanlegur en aftur į móti er įvinningur Ķslands af frķverslun viš ESB mikill.
Ašgangur aš mörkušum ESB yrši greišari, meiri samkeppni yrši į heimamarkaši, višskiptakostnašur myndi lękka, kjör neytenda myndu stórbatna, tollar féllu nišur, tęknilegar višskiptahindranir myndu hverfa og almennar višskiptahindranir hyrfu, framleišslukostnašur myndi lękka og stęršarhagkvęmni hjį ķslenskum fyrirtękjum myndi aukast.

Žį myndu vextir lękka, fjįrfestingar milli svęšanna eflast til muna, framleišsla Ķslendinga ķ landbśnaši myndi žróast ķ žį įtt sem hśn er hvaš hagkvęmust, starfsskilyrši ķslenskra fyrirtękja batna og margt fleira sem hefur ķ för meš sér aš hver króna sem Ķsland ver til ESB kemur margföld til baka.
Žarf aš heyrast meira ķ ķslensku višskiptalķfi
En til aš ašild Ķslands aš Evrópusambandinu verši aš veruleika žarf aš heyrast mun meira ķ ķslensku višskiptalķfi um žessa miklu hagsmuni sem eru hśfi fyrir ķslensk fyrirtęki. Ķ žeim löndum sem hafa gengiš ķ Evrópusambandiš, hvort sem žaš er Svķžjóš eša Malta, hefur višskiptalķfiš išulega barist fyrir ašildinni og hefur žaš įn efa gert gęfumuninn.

Höfundur

Ágúst Ólafur Ágústsson
Ágúst Ólafur Ágústsson

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (20.10.): 0
  • Sl. sólarhring: 2
  • Sl. viku: 6
  • Frį upphafi: 142586

Annaš

  • Innlit ķ dag: 0
  • Innlit sl. viku: 6
  • Gestir ķ dag: 0
  • IP-tölur ķ dag: 0

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Okt. 2017
S M Ž M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31        
Leita ķ fréttum mbl.is

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband