Bloggfćrslur mánađarins, desember 2004

Viđ skuldum og skuldum

Ég bađ nýlega um utandagskrárumrćđu á Alţingi skuldastöđu heimila og fyrirtćkja ţar sem forsćtisráđherra var til andsvara. Ţrátt fyrir metaukningu í skuldum heimila og fyrirtćkja virtist forsćtisráđherra ekki deila ţeim áhyggjum mínum.
Skuldir íslenskra heimila og fyrirtćkja hafa aukist gríđarlega undanfarin misseri og eru ţćr mun hćrri hér en í nágrannalöndunum. Íslensk heimili skulda núna um 800 milljarđa kr. samkvćmt tölum Seđlabanka Íslands eđa sem nemur allri árlegri landsframleiđslunni. Til samanburđar kostar allt heilbrigđiskerfiđ minna en einn tíunda ţessar upphćđar.

Hvert einasta mannsbarn á Íslandi skuldar ţví tćplega 3 milljónir kr. Skuldir heimilanna voru rúmlega helmingi lćgri (442) fyrir 5 árum.Skuldir heimilanna voru 20% af ráđstöfunartekjum áriđ 1980 en í árslok 2003 var ţetta hlutfall komiđ upp í 180% og ţađ hafđi ţví nífaldast á tímabilinu.
Skuldir ţjóđarbúsins eru um 2.400 milljarđa kr. eđa ţrefalda landsframleiđslu
Íslensk fyrirtćki skulda um 1.300 milljarđa kr. og hafa skuldirnar meira en tvöfaldast á síđustu 5 árum. Alţjóđlegur samanburđur sýnir ađ skuldir íslenskra fyrirtćkja eru međ ţeim hćstu sem ţekkjast međal ţróađra ríkja heims. Heildarskuldir íslenska ţjóđarbúsins eru ţví um rúmlega 2.400 milljarđa kr. sem er ţreföld landsframleiđslan. Ţar af eru erlendar skuldir um helmingur af heildarskuldunum og er Ísland eitt skuldugasta ríki í heimi. Greiđslubyrđi af erlendum lánum hefur aukist gífurlega mikiđ. Greiđslur til útlanda í vexti og afborgarnir af erlendum lánum kosta rúmar 6 kr. af hverjum 10 kr. sem ţjóđin aflar í útflutningstekjur.
Ţetta eru ótrúlegar tölur en réttar. 60% af útflutningstekjum okkar fara í afborganir og vexti af erlendum lánum. Um 1% hćkkun á erlendum vöxtum leiđir til um 12 milljarđa kr. hćkkunar á vaxtagreiđslum en fyrir ţá upphćđ mćtti t.d. reka alla framhaldsskóla landsins. Innlend útlán innlánsstofnana í ár jukust um 70 milljarđa kr. í október sl. Nýju íbúđalánin námu í lok október um 55 milljarđa kr. en til samanburđar kostar rekstur alls Landspítalans um helming ţessarar upphćđar.
Tölur í sögulegu hámarki
Í Financial Times var Ísland sérstaklega nefnt sem dćmi um land ţar sem erlend lán banka til ţess ađ fjármagna lántökur heimila dragi úr lánshćfi á alţjóđlegum mörkuđum. Í blađinu kemur einnig fram ađ hćkkandi skuldir heimilanna séu einn ţeirra ţátta, sem hćgi á hagvexti.
Allar ţessar skuldatölur eru í sögulegu hámarki. Skuldir heimila og fyrirtćkja hafa aldrei veriđ hćrri og hafa aldrei hćkkađ jafn ört. Ţađ er ţví ríkt tilefni til ađ hafa áhyggjur. Ţótt hér sé um ađ rćđa skuldir heimila og fyrirtćkja en ekki opinberra ađila geta stjórnvöld ekki litiđ framhjá ţeim. Ríkisvaldinu ber skylda til ţess ađ stuđla ađ heilbrigđi í efnahagskerfinu. Of mikil skuldssetning lýsir ekki heilbrigđu hagkerfi.
Nú getur sá tími runniđ upp ađ fólk skuldi meira en sem nemur verđmćti fasteignar en viđ ţekkjum mýmörg dćmi slíks varđandi bifreiđakaup. Of miklar skuldir hafa sundrađ mjög mörgum heimilum og mörg sorgarsagan hefur orđiđ vegna of mikilla skulda. Okkur stjórnmálamönnum ber ađ vara viđ óćskilegri ţróun. Ţađ hefur ríkisstjórnin ekki gert. Hún hefur gert hiđ ţveröfuga og ýtt undir vćntingar og skuldasöfnun.
Ríkisstjórnin gerir lítiđ úr varnađarorđum óháđra ađila og hefur haldiđ vćntingum í samfélaginu uppi međ fagurgala, oflofi og sjálfhóli. Peningamálstefna Seđlabankans virđist hafa lítil áhrif. Nú er verđbólga á uppleiđ, ţenslan mikil og litlar eđa engar mótvćgisađgerđir í ríkisfjármálum. Stefna stjórnvalda ýtir ţví undir aukna neyslu og hvetur almenning til ađ verja ć stćrri hluta ráđstöfunartekna sinna í vaxtagreiđslur vegna neyslu líđandi stundar.
Góđćriđ fengiđ ađ láni
Hiđ svokallađa góđćri sem ríkisstjórnarflokkarnir hafa stćrt sig af er einfaldlega fengiđ ađ láni. Sé reyndar litiđ til međalhagvaxtar hér á landi frá árunum 1991-2001 sést ađ hann er nákvćmlega sá sami og međalhagvöxtur OECD ríkjanna. Á ţessum tíu árum erum viđ ţví um miđja deild en blöndum okkur hins vegar ekki í toppbaráttuna. Ţađ er allt í lagi ađ halda ţví til haga ađ sé litiđ til skuldastöđu ríkisvaldsins ţá skuldar ríkissjóđur hćrri upphćđir núna heldur en hann gerđi áriđ 1995 skv. Seđlabanka Íslands.

Aukning neysluútgjalda heimila á sér ekki stođ í auknum kaupmćtti en er fjármögnuđ međ lántökum, erlendum og innlendum og ţetta hafa Samtök atvinnulífsins bent á. Einhverjir hafa bent á ađ skuldasöfnun vćri í sjálfu sér ekki vandamál ţar sem eignir höfđu aukist á móti. En ţađ er ekki rétt. Seđlabankinn hefur bent á ađ á síđasta ári hafi skuldamyndunin ekki nema ađ litlu leyti tengst fjármunamyndun fyrirtćkjanna. Bent er á sem skýringar ađ átt hafi sér stađ skuldsettar yfirtökur og hćkkun eignarverđs.
Margar leiđir fćrar fyrir ríkisstjórnina
Viđ jafnađarmenn styđjum eindregiđ velferđabundinn markađsbúskap en viđ erum ekki áhyggjulaus um velferđ fólksins. Of miklar skuldir geta orđiđ myllusteinn um háls launţega og smćrri fyrirtćkja. Árangurslaus fjárnám einstaklinga voru um 17.000 sl. fjögur ár. Á sama tíma er ríkisstjórnin hins vegar međ viđhorf afskiptaleysis eins og kemur fram í afstöđu gagnvart skuldastöđu almennings.
Ríkisstjórnin getur gripiđ til margar ađgerđa til ađ leggja sitt af mörkum til ađ sporna gegn aukinni skuldasöfnun í samfélaginu. Í fyrsta lagi gćti ríkisstjórnin horfst í augu viđ vandann og viđurkennt hann. Í öđru lagi gćti ríkisstjórnin tekiđ mark á ţeim ađvörunarmerkjum í efnahagslífinu sem hlutlausir ađilar benda henni sífellt á. Í ţriđja lagi gćti ríkisstjórnin lćkkađ matarskattinn eins og viđ í Samfylkingunni viljum gera. Ţađ lćkkar neysluverđsvísitölu og ţar af leiđandi afborganir af lánum.
Í fjórđa lagi gćti ríkisstjórnin lagt fram trúverđug fjárlög sem standast ţegar á hólmann er komiđ. Í fimmta lagi má benda sérhćfđar leiđir s.s. greiđsluađlögun skuldugra einstaklinga.

Ţađ ađ skulda of mikiđ er grafalvarlegt fyrir heimili ţessa lands. Viđ verđum ađ snúa ţessari ţróun viđ og byggja upp heilbrigt efnhagslíf byggt á minni lántökum.

Höfundur

Ágúst Ólafur Ágústsson
Ágúst Ólafur Ágústsson

Heimsóknir

Flettingar

  • Í dag (20.8.): 0
  • Sl. sólarhring: 0
  • Sl. viku: 2
  • Frá upphafi: 142521

Annađ

  • Innlit í dag: 0
  • Innlit sl. viku: 2
  • Gestir í dag: 0
  • IP-tölur í dag: 0

Uppfćrt á 3 mín. fresti.
Skýringar

Ágúst 2017
S M Ţ M F F L
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    
Leita í fréttum mbl.is

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband